Speciale/Roli i Papa Gjon Pali i II-te në përkrahjen e Solidarnost dhe Rrëzimin e Komunizmit

papa

Historia e shekullit të kaluem ka prodhu ngjarje të mëdha historike. Ka pas dy lufta Botnore dhe menjehere mas Luftës së Dytë Botërore, Bashkimi Sovjetik do te instalone një sistem komunist në Evropën Lindore dhe Qendrore, duke ju mohu qytetarëve të saj të drejtat më themelore të njeriut. Përpjekjet për t’i përmbys qeveritë komuniste  u ban n’ vende të ndryshme si Hungari dhe Çekosllovakia, por ato u shtypën brutalisht nga ndërhyrja ushtarake e trupave sovjetike. Një nga rastet mund te perjashtojme, ku komunizmi u mund për herë të parë pa gjakderdhje, asht rasti i Polonisë, e cila i dha fund nates se gjate  komuniste në vitin 1989. Solidariteti që nisi si lëvizje e punëtorëve, u ba një forcë politike që erdhi në pushtet dhe rrëzoi qeverinë komuniste përmes votave te lira. Por si ndodhi? Kush ishte mbështetësi kryesor? Kush e frymëzoi lëvizjen qe te jete në gjendje me sfidu cënimet nga qeveria komuniste? Që nga rrzimi i  komunizmit, ka pas mendime të ndryshme, shumë libra dhe artikuj të shkruem në lidhje me aktorët kryesorë që sollën i dhane goditjen e fundit sistemit komunist. Kjo levizje  ne ate kohe u ndie  deri në Shqipëri, një vend komunist, ku un vete e kam përjetu kete ngjarje  me një gëzim të madh ashtu siç kam qenë në gjendje për të marrë pjesë në një meshë për herë të parë në jetën teme, me 11 Nandor të vitit 1990. Në atë kohë, aksesi në mediat e huaja ka kenë pothuajse jo-ekzistent, por unë kam kenë gjithmonë kurioz të di më shumë për ngjarjen që ndryshoj jetët tona.

Vetë fakti që ramja e komunizmit ka ndodh si një perpjeke e lëvizjes Solidariteti në Poloni , atdheu i Papa Gjon Palit II, është një tregues se roli i tij kishte një ndikim të madh pozitiv pikerisht ne kete lëvizje te ndryshimeve te medha. Ka pikëpamje të ndryshme mbi shkaqet e rënies së komunizmit: disa i japin kredi politikave te Presidentit Regan kundrejt Bashkimit Sovjetik, të tjerët gjithashtu lavdërojne Gorbaçovin për qasjen e tij “të butë” ndaj lëvizjeve disidente dhe përpjekjet e tij për ristrukturimin e ekonomisë sovjetike. Megjithatë, ne kete debat historik, une do të argumentojnë se katalizatori kryesor në shembjen e komunizmit ishte Papa Gjon Pali II dhe mbështetja e tij për lëvizjen  Solidariteti në Poloni. Hulumtimi im do të përqendrohet në mënyrë të veçantë në tri vizitat e Papa Gjon Palit II në atdheun e tij, nga viti 1979 deri në vitin 1987, Gjon Pali II vizitoi Poloninë tri herë. Si rezultat, ky hulumtim do të organizohet në një mënyrë kronologjike. Për burimet e mia kryesore, ky hulumtim është bazuar në fjalimet e Papës gjatë udhëtimeve të tij në Poloni, enciklikave papale, artikuj në gazeta gjatë kohës së vizitave të tij, si dhe intervista dhe mendimet e aktorëve kryesorë që janë të përfshirë me Gjon Pali II, si udhëheqësin sovjetik, Mikhail Gorbaçov.

Nga pikëpamja historiografike, ky dokument do të përpiqet për të tregue se si një figurë fetare, Papa Gjon Pali II, arriti të ketë një ndikim pozitiv te Solidariteti, një lëvizje që më vonë do  bahej një forcë politike, tue ndryshue rrjedhën e historisë. U zgjodh Papë në 1978, tema e papatit të tij do të bëhej tema e lirisë së fesë, dinjitetit të njeriut, si dhe bashkimin e Evropës. Ky hulumtim ka marrë në konsideratë dhe i vlerson studiuesit e mendimtarët  që kanë mendime të ndryshme mbi shkaqet e dështimit komunist. Unë e kuptoj se debati mbi shkaqet e përfundimit të Luftës së Ftohtë është dhe do të vazhdojë të jetë në prezent  për një kohë të gjatë, per aq kohe sa do zbulohen informacione te reja, por ky dokument do të përpiqet të hedhë dritë mbi ndikimin e Gjon Palit të Dytë në rrezimin e komunizmi me doktrinën e tij fetare si kreu i Kishës Katolike Romake. Unë nuk jam tue  u përpjek për të minimizue argumentin e dijetarëve të tjera si Alan R. Collins në revistën e tij me titull “Gorbaçovi dhe Fundi i Luftës së Ftohtë”, ku Gorbaçov shihet si udhëheqës i një mentaliteti të ri dhe të ndryshem, ma i hapun dhe ma i gatshëm për me bashkpunu me Amerikanët drejt një zgjidhje paqësore të problemeve me të cilat përballet dy superfuqitë, tue hjedh poshtë doktrinën Brezhnev duke ndjekur strategjine GRIT( Graduated and Reciprocated Initiatives in Tension Reduction), që do të thotë një Iniciative Graduale e Reciproke per Uljen e Tensioneve ndërmjet dy Superfuqive.

Megjithatë, David Willey, në librin e tij me titull, “Politikan i Perëndisë”, thekson se: “Rritja e lëvizjes Solidariteti, tranzicioni i vertete i Polonisë nga diktatura komuniste nën tutelën sovjetike ne qeverinë e parë jo-komuniste në Evropën Lindore, mund të gjurmohet direkt përsëri në kuptimin e patriotizmit, qëllimit dhe optimizmit të krijuara nga vizita e guximshme e Papës në Poloni një dekadë më parë”. Një tjetër autor, Mark L. Hass, në Gazetën e tij me titull,” Shtetet e Bashkuara dhe fundi i Luftës së Ftohtë:. Reagimet ndaj ndryshimit  në pushtetin Sovjetik, politikave ne pergjithësi, apo politikën e brendshme?”, beson se fundi i Luftës së Ftohtë ishte i lidhun kryesisht me “ndryshimet sovjetike nga brenda ,ideologjike dhe institucionale. “Por në librin e tij, “Politikani Perëndisë”, David Willey hedh disa dyshime mbi natyrën e ndryshimeve të brendshme-ideologjike dhe institucionale përmes fjalëve të Ivan Hel, udhëheqësit te Kishës se Ukrainës”, në sajë të reformave të Gorbaçovit, represioni është duke u zhvillue vjedhurazi dhe fshehurazi. Duke vepruar me parimet e Makiavelit, autoritetet thojne nji gja dhe bajnë nji tjetër”.

Kam shikue në disa libra rreth jetës dhe rolin e Gjon Pali II dhe ndikimin e tij në ramjen e komunizmit. Autorë si George Weigel, David Willey, dhe Paul Henze në shkrimet e tyne mbështesin rolin e Papës në rrezimin e komunizmit.Tema e papatit Papa Gjon Pali II do të bëhet liria e fesë, dinjiteti i njeriut, dhe bashkimi i Evropës.

Hulumtimi do te perqendrohet në tri vizitat Papës në Poloni, si një vazhdimësi e mbështetjes së Gjon Palit për Solidaritet, por edhe do të shikojmë ne enciklikat papale dhe letrave me udhëheqësit sovjetikë gjatë kohës në mes të vizitave.

Pjesa e parë: Mesazhi shpirtnor – Vizita e parë e Papes  Gjon Pali II në vendin e tij në qershor 1979 ishte fillimi i fundit të sistemit komunist në të gjitha vendet e Evropës Lindore. Ajo shkaktoi një revolucion që ishte i ndryshëm nga ato të mëparshme: ai ishte një njeri shpirtëror përmes Solidaritet… “Është e pamundur pa Krishtin për të kuptue dhe vlerësue kontributin e kombit Polak në zhvillimin e njeriut dhe njerëzimit te tij në të kaluarën dhe kontributin e tij edhe sot. “” Prandaj Krishti nuk mund të mbahen jashtë historisë së njeriut në asnji pjesë të globit, në asnji gjatësi ose gjerësi të gjeografisë. Përjashtimi i Krishtit nga historia e njeriut është një akt kundër njeriut. “[1] Në Meshën e tij të parë në Sheshin e Fitores në Varshavë, Papa donte ti kujtonte regjimit komunist se liria fetare është e drejtë themelore dhe vetëm nëpërmjet Krishtit ne mund ta kuptojme  ma mirë historinë e vendit tonë, të popullit tonë , mesazhi Gjon Pali II pati gjithashtu një kuptim politik, sepse Europa e krishterë ishte ndarë në dy pjesë, Lindorja e  Qendrorja ishte nën komunizëm. II. Libri i George Weigel “Dëshmitari i Shpreses, shërben si një pikë mbështetëse për mesazhin e tij. Thirrja e turmës, “Ne duam Perëndinë, Ne duam Perëndinë, thekson se,” se Feja Katolike kishte një ndikim të madh në mobilizimin e njerëzve dhe bashkimin e tyne. Për Weigel, “pagëzimi i dytë i Polonisë kishte filluar” që do të ndryshojë rrjedhën e historise. David Willey në librin e tij “Politikani i Perëndisë”, temë kryesore e të cilit është sundimi i parë i nji  Pape sllav, Gjon Pali II, në Kapitullin e I-re, Papa i Solidaritetit,Willey citon periodiken politike Sovjetike Politiceskoye Samoobrazovanie, dhjetor 1982: “frymëzuesit te aktiviteteve antisocialiste te klerit reaksionar në Poloni”. David Willey mbështet fort idenë se Gjon Pali II ishte figura kryesore qe ka pase ndikimin më të madh në rrëzimin e komunizmit. Ai pohon se: “Rritja e lëvizjes Solidariteti, dhe  tranzicionit pasues ne Polonine post komuniste nën tutelën sovjetike për qeverinë e parë jo-komuniste në Evropën Lindore, mund të gjurmohen direkt tek ndjenja e patriotizmit, qëllimit dhe optimizmit të gjeneruara nga Vizita e guximshme e Papës në Poloni një dekadë më parë”.

Vizita e dytë në vitin 1983 – Qeveria Polake nën presionin nga sovjetikët shpalli gjendjen e jashtëzakonshme në vitin 1981 per ndalimin e Solidarnost. Lech Valesa u vu nën arrest shtëpiak. Me përkeqësimin e  situatës në Poloni, Papa donte për të vizituar vendin. Më në fund ai ishte i lejuar nga qeveria Polake në vitin 1983. Në një artikull të New York Times të marsit 24,1983, nga Henry Kamm u njoftua se, “Papa do të vizitojë tetë vende në Poloni nga 16 qershor deri 22″. Për listën nga vendet që Papa do të vizitojë, Gdansk, vendlindja e Solidaritetit, u përjashtua.Asht ma se e kjartë se qeveria Polake ka kërkue për të mbajtur Solidaritetin e  izoluar nga vizita e Papës. “Kardinali Glemp tha se vizita e Gjon Palit, i cili do të fillojë në Varshavë dhe do të përfundojë në Krakov, do të forcojë në besim të gjitha polet ” në parimet e Ungjillit dhe të drejtat e njeriut që rrjedhin prej tij”. Megjithatë, Papa ka ende në plan të vizitojë Wroclaw dhe Poznan, të dy qytetet qe jane bazat e levizjes se Solidaritetit. Mbështetja e Papës për Solidaritet asht shpreh edhe nga një letër të shkruar për Liderin Sovjetik, Leonid Brezhnjev”, me sa duket për të shprehur shqetësimin e tij mbi mundësinë e veprimit sovjetik në Poloni, në dimrin e vitit 1981 dhe 1982. Në atë kohë tensioni është i lartë mbi mundësinë e nderhyrjes sovjetike për të frenue lëvizjen e pavarur të Solidaritetit”, thekson Henry Kamm, në NY Times të veçantë në 1983. Në një tjetër artikull të quajtur “Java në shqyrtim” nga NY Times në korrik 1983, me titull “Papa dhe Polonia; Një Simpoziumi “-Moska, Kujdes,- thekson rëndësinë e rolit Gjon Pali II në mbështetjen e tij për Solidaritet”. Papa Gjon Pali II tregoi i Popullit Polak se ata nuk janë të vetëm, që bota e jashtme është e shqetësuar rreth gjendjes se  tyne. Ai riafirmoi rolin historik të Kishës Katolike si themel moral dhe shpirtëror të jetës Polake dhe tue e zgjeru këtë rol në çështjet laike në të cilin Kisha, me Solidaritetin, është përfaqësuesi i vetëm legjitim i popullit”.

Vizita e trete e Gjon Palit të  në Poloni në vitin 1987:  Papa në luftën kundër komunizmit dhe diplomacia e tij – I. Vendosmeria  e Gjon Palit II në përpjekjet e tij për të ndryshue gjendjen për mirë në atdheun e tij, asht deshmur me anë të vizitave të tij. Në vitin 1987, ai vizitoi vendin për herë të tretë. Në krahasim me dy vizitat  e  para, këtë herë qeveria ishte e gzume që ta ketë atë. Roberto Suro, më 8 qershor, 1987 botoi një artikull në The New-York Times: Vatikani e g jen Regjimin  Polak te etur për këtë vizitë nga Papa. Ky artikull na ndihmon të kuptojmë atmosferën që ka ekzistue në Poloni gjatë asaj kohe dhe edhe paaftësia e qeverisë polake për të u përballë me realitetin e ri. Siç kemi ardhur për ta mësue ma vonë, ky realitet i ri ishte fundi i komunizmit. Njerëzit donin lirinë dhe të vërtetën, dhe kjo shpresë e re filloi në Poloni me vizitën e parë të Papës dhe do të vazhdojë deri në përmbushjen e saj siç  e shohim ne në vitin 1989 me ardhjen e Solidaritetit në pushtet. II. Suro na tregon përmes fjalëve të një prifti të shum afer Papës për çështjet polake se “Qeveria s’ka pas asgjë për me ju dhanë njerëzveme përjashtim të rritjes së çmimeve dhe mungesat, dhe kështu që një vizitë e mirë-organizuar si vizita papale shërben si një dhuratë për popullin dhe si një mjet propagande në botën e jashtme”. Në këtë artikull, Suro thekson se në bazë të Rev. Roberto Tucci, organizator i visites se Papës, autoritetet Polake në fillim kundërshtuan , kur ai u tha atyre se Papa donte të takohej me Valesen dhe  të vizitonte varrin e Reverend Jerzy Popieluszko, një prift i cili u vra nga forcat e sigurisë në vitin 1984. Përsëri, Gjon Pali II, gjatë takimit me Valesa, tregon kjartë mbështetjen e tij të palëkundun për Solidaritetin. III. Edhe pse roli i tij në mbështetje të Solidaritetit shihet si shpirtnor, ne mund të shohim se mesazhi i Papës pat  një ndikim politik. Robert Moynihan, redaktor dhe botues i revistës, “Brenda Vatikanit”, i tha CNN në një intervistë në vitin 2003: “Unë mendoj se ai e solli atë perandori poshtë, por jo me raketa dhe jo edhe me sanksione ekonomike, por vetëm duke ken një njeri, duke kenë një njeri i besimit. “Deklarata e tij mbështet idenë se besimi i tij ishte elementi ma i randësishëm për t’u lidhur me njerëzit në Poloni dhe më pas forcon unitetin kombëtar përballë kërcënimit të komunizmit. Paul Henze, në librin e tij “Komplotin për të vrarë Papën” sugjeron se Kremlini është prapa komplotit dhe ai përmend se ka tre arsye pse sovjetikët kanë frikë prej tij, se pari ai është Polak, se dyti ai është kreu i Kishës Katolike, se tretë, ai është një avokat i palodhshëm i lirisë së shpirtit të njeriut dhe të drejtës se qenies individuale njerëzore  për të zgjedhur kursin e tij e jetës”.

Përmbledhje – Me shembjen  e komunizmit në Poloni dhe me fitoren e lëvizjes së Solidaritetit në zgjedhjet e vitit 1989, u bë e kjartë se komunizmi mund të jetë i mundur. Për të nënvizuar rolin e Gjon Palit II në mbështetjen e tij të Solidaritetit, ne mund të bazojmë pikëpamje tonë te liderat Lech Valesa dhe Gorbaçov. Ata të dy i japin kredi Gjon Pali II si katalizator që ka përshpejtu rënien e perandorisë komuniste”.”E vërteta është shumë e rëndësishme kur flasim për rrjedhën e historisë”, tha Valesa. Ai sugjeroi se rënia e perdes së hekurt ishte për shkak në një pjesë të madhe të Papa Gjon Pali II dhe lëvizjes së Solidaritetit”. “Gorbaçov, i cili dikur tha se rënia e Perdes së Hekurt do të kishte kenë e pamundur pa Gjon Palin e II-te, tha se Papa dënoi komunizmin herën e parë që të dy u takuan në vitin 1989, menjëherë pas rënies së Murit të Berlinit”.

Të gjithë autorët, gazetarët dhe politikanët i japin kredi për të Gjon Palit II për mbështetjen e tij shpirtërore te lëvizjes Solidarnost që në vitin 1989 u ba  një forcë politike duke ardhur në pushtet në Poloni dhe për këtë arsye duke fillue një efekt domino në të gjitha vendet komuniste tur përfshirë edhe shpërbamjen e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991. Rëndësia e këtij punimi hulumtues është një vazhdim i idesë se roli i Papës Gjon Pali II ‘në rënien e komunizmit ishte vendimtar. Mbështetjen e tij të të drejtave të njeriut gjatë një kohë kur lufta kundër komunizmit kishte dështuar në përpjekjet e mëparshme që janë ba në vende të tjera komuniste dëshmon aftësinë e tij si një njeri me besim në bashkimin e njerëzve rreth kauzës jo me armë dhe raketa, por me shpresë dhe dinjitet. Weigel te libri “Dëshmitari i Shpresës”, i kushton shumë vëmendje  rolit te Gjon Palit II në ramjen e komunizmit që filloi në Poloni. Karol Vojtila, për të motivue bashkëatdhetarët  të tij në kërkim të lirisë së tyre fetare nën zgjedhën komuniste, përdor kulturën e popullit të tij, duke ju sjell ndermend  të kaluarën e tyne të lavdishme, se ato  kurrë nuk u dorëzuan për shkak të besimit të tyne të patundur në Krishtin. Gjon Pali besonte se asht detyrë e Kishës për të mbrojtun lirinë e njeriut. Ai është një kampion i lirisë, duke udhëtue në çdo cep të botës dhe duke fol në emën të të varfërve dhe të shtypurve. Një nga pikat e forta të librit është se autori përshkruan Papën si një figurë  vizioni i të cilit përfshin tan njerëzimin, të krishterët dhe jo të krishterët gjithe ashtu. Weigel kjartazi thekson se edhe pse në zemër Ai ashtë nji dishepull i krishterë, thirrja e Gjon Palit në lidhje me natyrën e personit njerëzor, kërkesat morale për bashkësinë njerëzore, kuptimi i historisë njerëzore, dhe trajektorja e fatit të njeriut, shtrihet në të gjitha popujt e botës, pavarësisht nga besimet e tyre. Qasje e autorit në Vatikan për një periudhë prej 20 vjetësh, përdorimin i  burimeve të shumta, letrat origjinale dhe intervistat e hollësishme te udhëheqësve katolikë, janë baza themelore për të na dhënë “Mendimet e brendshme t e një njeriu të jashtëzakonshëm të historisë njerëzore. David Willey, edhe pse pranon se vizitat Papës në Poloni ishin me ndikim në lëvizjen e Solidaritetit, ai thotë se Papa nuk ka arritur të bëjë Vatikanin më të hapur, një proces që kishte filluar nën Pali VI. Libri i Henze  “Komploti për të vrarë Papën”, tregon edhe një herë vendosmërinë e Papës në sfidën e tij kundër ideologjisë komuniste. Kërcënimet për jetën e tij, jo vetëm që nuk e ndalen  atë, por nga ana tjetër, e ban atë më të fortë në mbështetjen e tij për lirinë e fesë dhe të drejtave të njeriut. Në vizitën e tij në vitin 1983, dy vjet pas përpjekjeve, ai dukej më i fortë se kurrë, ndërsa Gjeneral Jaruzelski dukej i pafuqishme.

 

 

Lini një përgjigje

Adresa juaj e emailit nuk do të bëhet publike. Fushat e detyrueshme janë shënjuar me *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>